Vertrouwen en transparantie: een goed huwelijk?

Onlangs hoorde ik een interview met filosofe Ivana Ivkovic waarin zij uitlegde dat vertrouwen en transparantie elkaars tegenpolen zijn. Als je iemand niet kent, wil je graag eerst meer van iemand weten (transparantie). Als je iemand wat beter kent en je ervaringen zijn positief dan ontstaat vertrouwen en is minder behoefte aan transparantie: je vertrouwt erop dat de ander het beste met je voor heeft. Ivkovic gaf het voorbeeld van de jaloerse echtgenoot die alles wil weten van zijn vrouw en haar dus eigenlijk helemaal niet vertrouwt.

In een teamcoaching kwamen deze begrippen aan de orde. Volgens de groep was volledige transparantie van de leiding een teken van vertrouwen en aan die transparantie ontbrak het en dus ook aan het vertrouwen in de leiding. Daar zijn we vraagtekens bij gaan zetten. Allereerst de vraag wat volledige transparantie is. We kwamen tot de slotsom dat volledige transparantie een mission impossible is voor een leidinggevende. Dat impliceerde immers alles delen met iedereen, dus ook wat in vertrouwen aan de leidinggevende was verteld. Volledige transparantie konden we van ons lijstje strepen. Ik tekende vervolgens een grafiek waarin ik de behoefte aan transparantie afzette tegen de mate van vertrouwen: hoe meer behoefte aan transparantie, hoe minder sprake er was van vertrouwen in de leiding. En ofschoon er best wat af te dingen was op de wiskundige weergave van deze grafiek, was de bedoeling voor het team duidelijk: ergens ontstond een balans tussen de mate van transparantie en het vertrouwen in de leiding.

Gezamenlijk formuleerden we waar voor dit team transparantie en vertrouwen bij elkaar kwamen: voldoende transparantie om voldoende vertrouwen te hebben dat de leiding het beste voor heeft met het team. De teamleden formuleerden concrete acties voor de leiding waaronder een tweewekelijkse nieuwsflits met daarin berichten over het personeel en de organisatie en een maandelijks teamoverleg. Daarnaast gingen de leden nadenken over een vorm waarin ze elkaar konden helpen in lastige casuïstiek. Ergens ontstond hier de balans tussen beide waarbij het team zich realiseerde dat dit evenwicht regelmatig vroeg om opnieuw afgestemd en besproken te worden.